خيلى عجيب است . انسان وقتى به اين آيه مىرسد واله و شيدا مىشود : مَنْ تَطَوَّعَ خَيْراً فَإِنَّ اللَّهَ شاكِرٌ عَلِيمٌ . « 1 » هركس به نيكى و خير بشتابد ، خدا از او شكر مىكند . تا مىرسد به جايى كه مىفرمايد : وَ يَزِيدَهُمْ مِنْ فَضْلِهِ إِنَّهُ غَفُورٌ شَكُورٌ . « 2 » و بر آن‌ها از فضلش مىافزايد به درستى او بخشايندهء سپاسگزار است . سالك به جايى مىرسد كه خدا را شاكر مىبيند . اگر چيزى بر زبان ما جارى مىشود تفضل اوست . ديگر با سپاس‌گزارى كردن از او طلبكار نمىشويم . خيلىها نعمت‌هاى زيادى دارند اما خداوند اين تفضل را در حق آنها نفرموده و عده‌اى هيچ‌چيز ندارند اما شاكرند . بايزيد به پيرى مىرسد ، از او مىپرسد به چه كار مشغولى ؟ مىگويد : اگر خدا نعمتى بدهد شكر مىكنم و اگر ندهد صبر مىكنم . بايزيد گفت : آيا كلامت همين است با اين همه آوازه‌اى كه دارى ؟ پير گفت : مقام تو چيست ؟ بايزيد پاسخ داد : اگر خدا بدهد مىبخشم و اگر ندهد شكر مىكنم . اگر ما حقيقتا ساكن كوى عبوديت هستيم بايد اين‌گونه باشيم . هركسى يابد در اين كو خانه‌اى * هر دمش واجب بود شكرانه‌اى هركه او بوئى ندارد زين حديث * هر بن مويش بود بتخانه‌اى « 3 » خيلىها مقيم بتخانه‌اند ولى مىگويند ما شاكر خدا هستيم ، لذا ، اين آيه جواب مىدهد : وَ إِذْ تَأَذَّنَ رَبُّكُمْ لَئِنْ شَكَرْتُمْ لَأَزِيدَنَّكُمْ . « 4 » و هنگامى كه پروردگار شما اعلام كرد كه اگر شكر كنيد بر شما مىافزايم . يعنى بايد اذن از طرف حضرت حق باشد و لذا انسان وقتى تفضل را از او مىبيند عاشق مىشود . هرچه خدا را شكر مىكند و نام او را مىبرد سير نمىشود به جايى مىرسد كه سراپاى وجودش محتاج خدا مىشود . اگر به او بگويند همه عالم را به تو مىدهيم اگر امروز ذكر ياحى و ياقيوم را نگويى ، مىگويد يك ياحى و ياقيوم را به همه

--> ( 1 ) . بقره / 158 . ( 2 ) . فاطر / 30 . ( 3 ) . عطار . ( 4 ) . ابراهيم / 7